สผ. | แผงผังเว็บ | ดาวน์โหลด | ติดต่อ CHM  
   Thai ภาษาไทย | Eng English  

ทะเบียนรายการชนิดพันธุ์พืชที่สำคัญที่ใกล้สูญพันธุ์และหายาก และชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น

       สถานภาพของชนิดพรรณพืชเป็นข้อมูลที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการกำหนดความสำคัญก่อนและหลัง และการวางมาตรการในการอนุรักษ์และจัดการพรรณพืชอย่างมีประสิทธิภาพ แต่ด้วยการศึกษาด้านพรรณพืชที่มีอยู่อย่างจำกัดทั้งบุคลากร ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ตลอดจนงบประมาณ และนโยบาย ทำให้การศึกษาวิจัยพรรณพืชภายใต้โครงการพรรณพฤกษชาติของประเทศไทย (Flora of Thailand) ยังไม่แล้วเสร็จ ประเทศไทยจึงยังไม่มีการศึกษาและจัดทำบัญชีรายชื่อชนิดพรรณพืชตามสถานภาพเพื่อการอนุรักษ์อย่างเป็นระบบ ส่งผลให้กิจกรรมการอนุรักษ์พรรณพืช อาทิ การเก็บรวบรวมเชื้อพันธุ์ และเมล็ดพันธุ์ ตลอดจนการขยายพันธุ์พืชที่ถูกคุกคาม เป็นไปอย่างสับสนและยากลำบาก เนื่องจากยังขาดข้อมูลพื้นฐานในการจำแนกพรรณพืชที่สมบูรณ์

       ในปี พ.ศ. 2548 โดยความร่วมมือกับสำนักงานหอพรรณไม้ได้ดำเนินการศึกษาสำรวจ วิเคราะห์สถานภาพพรรณพืชที่พบในประเทศไทย เพื่อจัดสถานภาพพรรณพืชที่ใกล้สูญพันธุ์ พรรณพืชที่ถูกคุกคาม พรรณพืชที่หายาก และพรรณพืชเฉพาะถิ่น รวมถึงการเปรียบเทียบกับเกณฑ์ในการจำแนกสถานภาพพรรณพืชของ IUCN เพื่อนำไปสู่การจัดทำเป็นทะเบียนรายชื่อชนิดพรรณพืชที่ใกล้สูญพันธุ์ พรรณพืชที่ถูกคุกคาม พรรณพืชหายาก และพรรณพืชเฉพาะถิ่นของประเทศไทย สำหรับใช้ประโยชน์เป็นข้อมูลพื้นฐานในการกำหนดมาตรการทางกฎหมายเพื่อคุ้มครองพรรณพืชที่ใกล้สูญพันธุ์ พรรณพืชที่ถูกคุกคาม พรรณพืชหายาก และพรรณพืชเฉพาะถิ่น และกำหนดนโยบายการอนุรักษ์ระบบนิเวศที่เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของพรรณพืชนั้น รวมถึงนำไปสู่การดำเนินงานลดการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพลงให้ได้ภายในปี พ.ศ. 2553 ดังเจตนารมณ์ของประชาคมโลก

การดำเนินงานได้มีการสำรวจและรวบรวมรายชื่อพืชถิ่นเดียว พืชหายาก พืชมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ และพืชใกล้สูญพันธุ์ของประเทศ จำนวน 1,407  ชนิด ใน 135 วงศ์ ดังนี้

วงศ์
ชนิด
  เฟิน

17

42

  พืชเมล็ดเปลือย

5

27

  พืชใบเลี้ยงเดี่ยว

19

416

  พืชใบเลี้ยงคู่

94

922

ในจำนวนดังกล่าวเป็นพืชถิ่นเดียว (endemic) 764 ชนิด พืชกึ่งถิ่นเดียว (semi-endemic) 15 ชนิด ที่เหลือเป็นพืชไม่เฉพาะถิ่น (non-endemic) โดยชนิดพืชในวงศ์กล้วยไม้ (Orchidaceae) มีจำนวนมากที่สุด เป็นจำนวน 173 ชนิด

การเปรียบเทียบกับเกณฑ์ในการจำแนกสถานภาพพรรณพืชของ IUCN ปี ค.ศ. 2001 สรุปได้ดังนี้

สถานภาพ
จำนวน (ชนิด)
  แนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU)

367

  ใกล้สูญพันธุ์ (EN)

131

  ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (CR)

 19

  ใกล้ถูกคุกคาม (NT)

 4

โดยมีพืชที่คาดว่าสูญพันธุ์ไปจากถิ่นที่อยู่ในธรรมชาติแล้ว จำนวน 1 ชนิด โสกระย้า (Amherstia nobilis Wall.) วงศ์ Leguminosae-Caesalpinioideae

       ข้อมูลที่ได้จากการดำเนินงานสามารถนำไปใช้ประโยชน์เป็นข้อมูลพื้นฐานในการกำหนดมาตรการทางกฎหมายเพื่อคุ้มครองพรรณพืชที่ใกล้สูญพันธุ์ พรรณพืชที่ถูกคุกคาม พรรณพืชหายาก และพรรณพืชเฉพาะถิ่น และกำหนดนโยบายการอนุรักษ์ระบบนิเวศที่เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของพรรณพืชนั้น การวางมาตรการทางกฎหมายเพื่อคุ้มครองชนิดพันธุ์พืช การนำไปสู่การพัฒนาฐานข้อมูลและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ของพรรณพืชของประเทศไทย การจัดทำเอกสารทะเบียนรายการสำหรับใช้เป็นเอกสารอ้างอิงทางวิชาการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

รายละเอียดเพิ่มเติม >>