หัวข้อข่าว : วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ ปี 2563 “ขจัดปัญหาอย่างยั่งยืน ด้วยวิถีแห่งธรรมชาติ” (Our Solution Are in Nature)

วันที่ : 21-05-2020

เนื้อหาข่าว :

      
วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ ปี 2563

“ขจัดปัญหาอย่างยั่งยืน ด้วยวิถีแห่งธรรมชาติ” (Our Solution Are in Nature)

เนื่องจากในปัจจุบันปัญหาต่าง ๆ ที่เป็นผลจากการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืนเริ่มปรากฏในเชิงประจักษ์มากขึ้น เช่น ภาวะโลกร้อนซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่สำคัญที่ส่งผลกระทบไปทุกภาคส่วน น้ำท่วมรุนแรง ฝนแล้งต่อเนื่อง หน้าดินพังทลาย ชายฝั่งถูกกัดเซาะ เมื่อปัญหาต่าง ๆ เกิดขึ้นแล้วก็ต้องหาทางแก้ร่วมกัน แต่การแก้ปัญหาแบบเอาคนเป็นศูนย์กลางแบบเดิม มักเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่ไม่รอบคอบ และยิ่งส่งผลร้ายกว่าเดิมในระยะยาว นักวิทยาศาสตร์จึงมีความพยายามเสนอการแก้ปัญหาแบบใหม่ที่ย้อนกลับไปหาธรรมชาติ เรียนรู้การทำงานของระบบนิเวศที่สมดุล สมบูรณ์ ซึ่งหนึ่งในแนวทางที่ได้รับการยอมรับคือ Nature-based Solution หรือ “การแก้ปัญหาที่อาศัยธรรมชาติเป็นพื้นฐาน”

องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ได้ให้คำจำกัดความของ Nature-based Solution ว่าหมายถึง “การดำเนินงานเพื่อคุ้มครอง จัดการอย่างยั่งยืน และฟื้นฟูระบบนิเวศ โดยการจัดการกับความท้าทายด้านสังคม (societal challenges) อย่างมีประสิทธิภาพและปรับให้เข้ากับสถานการณ์ เพื่อสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีของมนุษย์ และดำรงรักษาประโยชน์ของความหลากหลายทางชีวภาพ

Nature-based Solution เป็นการบริหารจัดการแบบองค์รวมที่ต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจในธรรมชาติ ระบบนิเวศ รวมถึงความหลากหลายทางชีวภาพเป็นพื้นฐาน แล้วจึงค่อยพัฒนาการดูแลรักษาพื้นที่ให้สอดคล้องกับความเป็นจริง การแก้ปัญหาน้ำท่วมแบบอาศัยธรรมชาติเป็นพื้นฐานจึงหมายถึงการรื้อฟื้นความรู้เกี่ยวกับห้วยหนองคลองบึง การไหลหลากของน้ำ การฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำที่คอยรับน้ำดักตะกอน การแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำแบบอาศัยธรรมชาติเป็นพื้นฐานจึงหมายถึงการฟื้นฟูป่าต้นน้ำ สร้างระบบกักเก็บน้ำย่อยๆ ในระดับท้องถิ่นที่มีประสิทธิภาพ รวมไปถึงการปรับเปลี่ยนการใช้ที่ดิน การเพาะปลูกชนิดพันธุ์ให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง, และการแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งแบบอาศัยธรรมชาติเป็นพื้นฐาน จึงหมายถึงการเข้าใจรากของปัญหาต้นทาง และฟื้นฟูระบบนิเวศชายฝั่งดั้งเดิม ไม่ว่าจะเป็นพืชชายหาด ป่าชายเลน หญ้าทะเล และปะการังที่ล้วนเป็นปราการทางธรรมชาติ เป็นต้น

ตัวอย่างของการจัดการระบบนิเวศที่อาศัยธรรมชาติเป็นพื้นฐานในประเทศไทย เช่น ในปี พ.ศ. 2559 โครงการ Mangrove Action Project หรือ MAP ได้ร่วมงานกับ IUCN และองค์การบริหารการปกครองส่วนท้องถิ่น ได้ดำเนินโครงการสาธิตนำร่องเพื่อแสดงการใช้แนวทางการฟื้นฟูระบบนิเวศป่าชายเลนแบบธรรมชาติ (CBEMR- Disaster Risk Reduction through Nature-based Solution) ซึ่งเป็นแนวทางที่มุ่งเน้นการฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพให้กลับคืนมาดังเดิมให้มากที่สุด โดยเริ่มดำเนินการฟื้นคืนความสมบูรณ์ของป่าชายเลนในพื้นที่นากุ้งร้าง บนพื้นที่เกาะกลาง เกาะเล็กๆ แห่งหนึ่งในพื้นที่ปากแม่น้ำกระบี่ ตำบลคลองประสงค์ จังหวัดกระบี่ และหวังผลในการขยายผลในพื้นที่อื่นๆ ต่อไป ซึ่งวิสัยทัศน์ในการทำงานของ MAP ภายใต้การฟื้นฟูระบบนิเวศป่าชายเลนแบบธรรมชาติ ก็คือ การทำงานร่วมกับชุมชนเพื่อส่งเสริมชีวิตความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น เกิดความมั่นคงและมั่นใจว่า ป่าชายเลนจะสามารถปกป้องชุมชน ให้รอดพ้นจากภัยพิบัติ เนื่องจากป่าชายเลน ถือได้ว่าเป็นป่าแนวกันชนระหว่างแผ่นดินกับทะเล มีความสำคัญในการช่วยปกป้องชุมชนที่อาศัยอยู่ตามแนวชายฝั่งซึ่งได้รับผลกระทบจากการลดลงของพื้นที่ป่าชายเลนในระยะ 50 ปีที่ผ่านมา ให้รอดพ้นจากภัยพิบัติ อาทิ พายุ คลื่น และการกัดเซาะ และความพยายามในการฟื้นฟูระบบนิเวศป่าชายเลน เพื่อหวังผลให้เกิดความมั่นคงที่ยั่งยืนในการรักษาถิ่นอาศัยทางธรรมชาติของพื้นที่ชายฝั่งต่อไปในอนาคต

ในปี พ.ศ.2562 กรมทรัพยากรน้ำ โดยสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ และฝ่ายจัดการน้ำชุมชน ได้เข้าร่วมในโครงการ Nature Based Solution (NBS) ตามแนวทางของสหภาพยุโรป (EU)โดยได้คัดเลือกพื้นที่คลองรังสิต จังหวัดปทุมธานี ซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบในการดำเนินงานจัดการดูแลพื้นที่คลองอย่างยั่งยืนตามแนวทางธรรมชาติ

ธรรรมชาติคือทางออกของปัญหา ตั้งแต่ความยากจน ความ (ไม่) มั่นคงทางอาหาร ความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ไปจนถึงภาวะซึมเศร้าในหมู่คนเมือง เราต้องหันกลับมาเรียนรู้จากธรรมชาติ ช่วยกันสร้างพลังความเคลื่อนไหวนี้ ให้เกิดขึ้นกับคนทุกๆ กลุ่มในสังคม โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ ให้หันมาสนใจและมีประสบการณ์ตรงกับธรรมชาติมากขึ้น ระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพที่อุดมสมบูรณ์จะเป็นทางออกให้กับปัญหาต่างๆ มากมายที่กำลังรุมเร้ามนุษย์ทั้งทางด้านสังคม เศรษฐกิจ สุขภาวะทั้งในระดับมหภาคและระดับปัจเจก และการดำเนินงานที่คำนึงถึงธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพเป็นพื้นฐานจะเป็นแนวทางการแก้ปัญหาที่ดีที่สุด

อ้างอิงจาก: มูลนิธิโลกสีเขียว https://greenworld.or.th/green_issue/ได้เวลากลับไปหาธรรมชาต-2/
สหภาพสากลว่าด้วยการอนุรักษ์ (IUCN) https://www.iucn.org/commissions/commission-ecosystem-management/our-work/nature-based-solutions
โครงการนำร่องเพื่อแสดงการใช้แนวทางการฟื้นฟูระบบนิเวศป่าชายเลนแบบธรรมชาติ https://www.youtube.com/watch?v=BbKOTLoHJ8o

#วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ #InternationalDayforBiologicalDiversity #InternationalDayforBiologicalDiversity2020
#IDB2020 #BiodiversityDay #OurSolutionsareinNature #ขจัดปัญหาอย่างยั่งยืนด้วยวิถีแห่งธรรมชาติ
#BiodiversityWeek #สัปดาห์แห่งความหลากหลายทางชีวภาพ

รายละเอียดเพิ่มเติม :